|
Mówiąc o integracji w szkole należy pamiętać o zaspokajaniu poznawczych i emocjonalno- społecznych potrzeb ludzi. W świadomości społecznej szkoła kojarzy się przede wszystkim z instytucją, której jest rozwój i zaspokajanie potrzeb poznawczych dzieci. A przecież szkoła to głownie wielkie środowisko społeczne, w którym zachodzą najróżniejsze typy stosunków między samymi dziećmi oraz pomiędzy dziećmi i dorosłymi. Dążenie do tworzenia warunków integracji społecznej uczniów niepełnosprawnych stanowi głównych warunek przemian w procesie kształcenia dzieci niepełnosprawnych 1). Biblioteka szkolna w dobie reformy przestaje pełnić swoje dotychczasowe tradycyjne zadania gromadzenia, opracowywania i udostępniania zbiorów, a przejmuje funkcje gromadzenia, przetwarzania i upowszechniania informacji. Specyfika dzisiejszej biblioteki polega również na tym, że w przeciwieństwie do wcześniejszych działań ma ona dostęp do wszystkich uczniów, także tych nie czytających w ogóle. Działalność profilaktyczno- wychowawcza może odnosić się zarówno do konkretnych uczniów jak i zespołów klasowych. Koordynacja profilaktyki z działalnością programową szkoły stanowi podstawę do prawidłowego funkcjonowania systemu wychowawczego. W bibliotece szkolnej będzie to każda czynność przeciwdziałająca wszelkim naruszeniom zjawiskom patologicznym. Możliwość oddziaływania wychowawczego następuje w drodze realizacji zadań diagnostyczno- dydaktycznych. Wyraża się to w postaci indywidualnego rozpoznania osobowości ucznia, ukierunkowanie na rozwój intelektualny, włączenia się do prac kulturalno- użytkowych w szkole. W odróżnieniu od zajęć lekcyjnych, pozaszkolne czynności profilaktyczne zależne są od stopnia zaangażowania bibliotekarza i jego wizji w podejmowaniu różnorakich przedsięwzięć na określony temat. Współpraca z innymi bibliotekami i instytucjami kulturalnymi sprzyja dokonywaniu wymiany doświadczeń, spostrzeżeń i uzupełnianiu wiedzy. Pozytywna rolę w tym zakresie odgrywają wycieczki do muzeów, bibliotek publicznych oraz zakładów prowadzących z mocy prawa działalność profilaktyczną. Miernikiem poziomu pracy profilaktyczno- wychowawczej jest stan czytelnictwa uczniów. Praktyka dowodzi, że młodzież niechętnie czyta lektury szczególnie o tematyce zakorzenionej w XIX i XX wieku, których treść znacznie odbiega od obecnych zainteresowań ucznia. Młodzież lubi czytać powieści o dynamicznie rozwijającej się akcji, pragnie się wzruszać, oburzać, a nawet tworzyć nowe historie. Skuteczność działań profilaktyczno- wychowawczych w bibliotece szkolnej są składową wielu czynników w tym także aktywności i zaangażowania personelu bibliotecznego. Oddziaływanie profilaktyczno- wychowawcze w bibliotece szkolnej jest skierowane na eliminowanie takich zagrożeń jak przywłaszczanie książek i innych nośników informacji oraz ich nieterminowe zwroty. Poważny problem stanowi również niszczenie przedmiotów, uszkadzanie sprzętu i urządzeń. Należy bowiem pamiętać, że sprzęt i urządzenia multimedialne znajdują w bibliotece szkolnej coraz szersze zastosowanie. Częstym przewinieniem w tym zakresie jest nielegalny dostęp do zabezpieczonego sprzętu komputerowego lub nieodpowiednich stron internetowych. Obowiązek zapobiegania tym zjawiskom ciąży na pracownikach bibliotek, w których znajdują się stanowiska komputerowe. Należy szybko i bezwzględnie reagowć na taką samowolę i zapobiegać przyswajaniu nieodpowiednich informacji. Pewnym zabezpieczeniem może być instalacja odpowiednich programów filtracyjnych 2). Trudności edukacyjne dzieci mogą mieć swoje podłoże zarówno w ich ograniczonych możliwościach intelektualnych, jak i różnego rodzaju dysfunkcjach organizmu. Do braku osiągnięć szkolnych przyczyniać się może zarówno niepełnosprawność jak również różnego rodzaju choroby. Bibliotekarz może się włączyć do pracy dydaktyczno- wychowawczej poprzez indywidualny program biblioterapeutyczny. Przystępując do opracowania takiego programu należy: jak najszybciej rozpoznać rodzaj zaburzeń dziecka i jego możliwości, precyzyjnie określić cele terapii z wykorzystaniem środków czytelniczych, przygotować różne teksty literackie do różnego rodzaju ćwiczeń. Typowe modele postępowania biblioterapeutycznego opierają sie na pewnych stałych elementach: diagnoza, dobór literatury, postępowanie terapeutyczno- wychowawcze, czytanie indywidualne lub zbiorowe, identyfikacja z bohaterem literackim refleksja nad tekstem, samym sobą sytuacją, wgląd w samego siebie, w celu doprowadzenia do zmian w postawach i zachowaniach Jednym z podstawowych elementów atmosfery terapeutycznej w biblioterapii jest całkowita dobrowolność uczestnictwa w zajęciach. Nauczyciel - bibliotekarz funkcjonuje w szkole inaczej niż pozostali nauczyciele. Jest on też z reguły korzystniej postrzegany przez uczniów, którzy darzą go większym zaufaniem niż pozostałych nauczycieli i często powierzają mu swoje troski i tajemnice 3). W procesie biblioterapii bardzo ważną role odgrywa wzajemne zaufanie; im szybciej uda się zaprzyjaźnić się w grupie, tym większa jest szansa na szybką zmianę. Należy pamiętać, że podczas poszczególnych spotkań grupy nikt nie powinien jej przeszkadzać; pracuje się tak długo jak wymaga tego dany problem. Dla podniesienia atrakcyjności spotkania można go niekiedy przenieść w plener. Punktem wyjścia zajęć w bibliotece jest to wszystko co dotyczy czytania. Bar5dzo ważny jest sukces odniesiony przez dzieci. Może to być odnaleziona w katalogu lub na półce książka, szybkie przeczytanie tekstu czy odgadnięcie tytułu książki lub wiersza po pierwszych słowach utworu. Jedną z form pracy w grupie może być redagowanie gazetki szkolnej. Pozwala to uczniom na wzajemne poznanie się, ale także uczy zrozumienia dla problemów innych ludzi, pobudza do empatii i motywuje do różnych pozytywnych działań. Takie redakcyjne spotkania pomagają nabierać wiary we własne siły, ponieważ każdy uczestnik grup\y pełni pewne określone role. Dzieci decydują o formie gazetki, o układzie stron, o wyborze artykułów do druku. Układanie rebusów to zachęta do kontaktu dziecka z literaturą. Z powodu wad wymowy lub innych niesprawności dziecko odczuwa lęk przez publicznym wystąpieniem. Opowiadanie przeczytanej treści, krok po kroku, od tekstów krótkich po dłuższych, to forma zabawy, która pozwala uczniom na przezwyciężenie tego lęku. Dzieciom mającym trudności z czytaniem można zaproponować "wesołe" czytanie tekstów. Chodzi o to, aby potrafiły się one bawić tekstem. Teksty do tego rodzaju ćwiczeń powinny być krótkie, łatwe, rytmiczne, a przede wszystkim wesołe i dowcipne. Podane wyżej rodzaje zajęć w bibliotece dają dobre efekty jeżeli prowadzone są cyklicznie przez okres całego roku szkolnego przy pełnym zaangażowaniu nauczyciela - bibliotekarza, który w tym przypadku współtworzy proces wspomagania rozwoju ucznia. Bibliografia 1) Hulek A., Stan obecny i kierunki przebudowy kształcenia specjalnego w Polsce,Warszawa 1989 2) Lewandowska E., Diagnostyczna i terapeutyczna funkcja biblioteki szkolnej, Wrocław 2003 3) Lenartowicz-Gocyk E., Model współczesnego bibliotekarza polskiego. Teoria a praktyka. Praca magisterska pod kierunkiem Boreckiej J., Olsztyn 1991 mgr Aurelia Wątroba Zespół Szkół Ogółnokształcących im Armii Krajowej w Bielsku- Białej POWRÓT
|